ماليات داير كرده به ابن كلاب مىدادند او هم ذخاير زياد كه اطعام فقراى حجّاج را كفايت كند تدارك نموده ابراز مراسم تكريم و احترام مىنمود . هنگامى كه سماط عميم النّوال اسلام بسط بساط ظهور نمود ادارهء رفاده در عهدهء اقتدار حارث بن عامر بن عبد مناف بود ، فقراى حجّاج سال نهم هجرت به واسطهء ابوبكر بن ابى قحافه اطعام شده و در سال حجّة الوداع بدون واسطه در سماط ضيافت قرار گرفتند . مراسم رفاده را خلفا نيز در سنين خلافت خودشان كما يليق اجرا نموده‌اند . اجراى اصول رفاده بعدها به خلفاى عبّاسيّه و بعض سلاطين اسلاميّه انتقال نموده در حلول مواسم حج و بازارگاه منا به وساطت ولاة ولايت حجاز ايفا كرده مىشد . مرحوم تقى فاسى كه از مورّخين مكّهء مكرّمه است از كسانى است كه سماط رفاده را خود ديده و در تاريخ مكّهء خود چنين نگاشته است : در وقت جاهليّه و اوايل دولت اسلاميّه سماط رفاده از اصول مقرّر بوده است كه من خود نيز سماط رفاده را مشاهده نمودم به موجب حكم سلاطين در صحراى منا طبخ طعام شده و تا آخر حج فقراى حجّاج اطعام كرده مىشدند . اگرچه اين اصول بعدها ملغى شد ولى در خاطر ندارم كه در زمان كدام يك از سلاطين الغا و موقوف گرديد . [ استطراد ] اصول رفاده در منا اگرچه در اين عصر نيز متروك است ولى از روزى كه از مزدلفه معاودت مىشود الى نهضت از مكّهء مكرّمه به عساكر پادشاه كه در منا هستند و مخصوصا به فقرا و محتاجين حجّاج ذوى المنهاج از طرف امارت جليله مكّهء مكرّمه مقدار كافى گوشت و ارزاق متنوعه تقسيم و توزيع مىشود . شب دوّم عودت از مزدلفه نيز در مقابل خيام شريف مكّه و والى شهر بكّه شهر آيين بسيار با شكوهى مجرى شده از خيمه‌هاى مجمل شامى و مصرى اجزاى ناريه خارج از عدد احصا مشتعل شده حجّاج را تماشا مىدهند ؛ و روز اوّل عيد فطر از جانب شريف مكّه به اعاظم و اعيان و مأمورين دولت سماطى ترتيب داده مىشود كه توصيف آن سماط خارج از قدرت و امكان است . در سماط سال 1289 ه . ق خود بنده نيز حاضر بودم ، سفرهء بسيار بلند كه